Հարավային Կովկասի համառոտ վերլուծություն. մայիս 2026
Բարի գալուստ «Հարավային Կովկասի տեղեկագիր»՝ Անվտանգության վերլուծության ինստիտուտի ամսական թողարկում։ Այժմ, առավել քան երբևէ, շահագրգիռ կողմերին անհրաժեշտ է հստակություն և համախմբվածություն Հարավային Կովկասի քաղաքականության հարցում։ Այս տեղեկագրում ISA-ի փորձագետները ներկայացնում են անձնական դիտարկումներ և վերլուծություն Հարավային Կովկասը վերաձևավորող անտեսված զարգացումների վերաբերյալ։
Այս ամսվա գլխավորը
Սեպտեմբերի 11-ին տասնյակ ցնծացող դիվանագետներ ժամանեցին Նագորնո-Կարաբաղ՝ նվաճված տարածքներով շրջայցի։ Բարձրաստիճան հյուրերը երթևեկում էին միջնադարյան հայկական վանքերի և նորաբաց ենթակառուցվածքային ծրագրերի միջև՝ ձևացնելով, թե հիացած են Ադրբեջանի վերակառուցման մղումով։ Մյուսները երեկոյան շքեղ ընդունելությունների ժամանակ պարում էին տեսախցիկների համար։ Պատվիրակության լայն կազմը՝ ներառյալ աշխարհի առաջատար տերությունների ներկայացուցիչները, փաստացի օրինականություն հաղորդեց Ադրբեջանի կողմից Նագորնո-Կարաբաղի դաժան նվաճմանն ու էթնիկ զտմանը։
Շրջայցը կազմակերպել էր Հիքմեթ Հաջիևը՝ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի ստվերային արտաքին գործերի նախարարը և հիբրիդային պատերազմի գուրուն։ (Հաջիևը Բաքվի՝ Հայաստանի դեմ ընթացող «խաղաղեցման» արշավի ճարտարապետն է։)
Այս PR-բլիցկրիգը նաև անձնական հաղթանակ էր Իլհամ Ալիևի համար։ Չնայած Նագորնո-Կարաբաղը խլելու և վերաձևավորելու դաժան արշավին՝ Ալիևը ոչ թե որպես մեկուսացված առաջնորդ, այլ որպես տարածաշրջանի խոշոր խաղացող է ի հայտ եկել, որին սիրաշահում են արևմտյան մայրաքաղաքները։ Այս բարձր դիրքը մեծապես պարտական է օտար դերակատարներին Ադրբեջանի մանիպուլյացիաներին և Հայաստանի քաղաքական վերնախավի պատրաստակամ համագործակցությանը։ (Փաշինյանի վարչակազմը կարևոր դեր է խաղացել Ադրբեջանի միջազգային վերականգնման գործում։)
Ինչպես և սպասվում էր, հայկական կառավարության արձագանքը հիմնականում խամրած էր։ Աղմուկից ընդամենը մի քանի օր անց՝ աճող քննադատության ֆոնին և հավանաբար ինքն իրեն պաշտպանելու ցանկությամբ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը մի քանի շրջանցիկ դիտողություն արեց՝ պաշտպանելով Գանձասարի վանքի հայկական ծագումը։ (Նույն օրը Փաշինյանը կրկին հաստատեց իր հանձնառությունը՝ փակել Արցախի աքսորյալ ներկայացուցչությունը։)
Այցի գռեհիկ արարքները հայ հասարակության և ադրբեջանական ընդդիմադիր շրջանակների շրջանում առաջացրել են դատապարտման ալիք։ Եվրոպական միության հատուկ ներկայացուցիչ Հարավային Կովկասում Մագդալենա Գրոնոն առանձնահատուկ ուշադրության է արժանացել Նագորնո-Կարաբաղի հայկական վանքերի ծագումը վիճարկող հայտարարությունների պատճառով։ Նրա խոսքերը նյութ են տալիս Ադրբեջանի այսպես կոչված կովկասյան ալբանական պատումին, որը դիտորդները լայնորեն դիտարկում են որպես պետության աջակցությամբ իրականացվող պատմական վերանայման նախագծի մաս։
Գրոնոյի կարճատես վարքագիծը արտացոլում է Ադրբեջանի նկատմամբ Արևմուտքի երկարամյա մոտեցումը՝ Բաքվին հարգանք մատուցել էներգակիրների դիվերսիֆիկացիան ապահովելու և հավանաբար Ռուսաստանին զսպելու նպատակով։ Բայց Բաքվի քմահաճույքներին ենթարկվելը հիմնականում հակառակ արդյունք է տվել։ Ադրբեջանը շարունակում է խարխլել արևմտյան շահերը Ռուսաստանի հետ համակարգված, միաժամանակ խորացնելով իր տնտեսական և քաղաքական ներթափանցումը Եվրոպայում։
Մի ոլորտ, որտեղ Ադրբեջանի չարամիտ գործողությունները ավերածություն են սփռում, Ռուսաստանի շուրջ պատժամիջոցների կիրառումն է։
Ինչպես նախկինում արդեն հաղորդվել է, Ադրբեջանն օգտագործել է իր ընդարձակ էներգետիկ ենթակառուցվածքը՝ համակարգված կերպով օգնելու Ռուսաստանին շրջանցել պատերազմական պատժամիջոցները։ Միացյալ Նահանգների Առևտրի ներկայացուցչի գրասենյակի տվյալները, որը նպաստել է Կոնգրեսի կողմից վերջերս ընդունված Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների օրենսդրության մշակմանը, Ադրբեջանը նշում են որպես ռուսական հում նավթի հինգերորդ խոշորագույն ներմուծող։ (Երրորդ և չորրորդ տեղերում են Սլովակիան և Հունգարիան։)
Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժելուց ի վեր Ադրբեջանը ռուսական հում նավթը տեղափոխում է Եվրոպայով մեկ։ Բայց մի առանձնապես լկտի սխեմայի շրջանակում Բաքուն՝ օգտագործելով ինչպես ռուսական էներգակիրներին հասանելիությունը, այնպես էլ Կիևում ունեցած իր ազդեցությունը, գաղտնի կերպով ռուսական ծագման վառելիք է մատակարարել հենց Ուկրաինային։
2023 թվականի ուկրաինական դատական փաստաթղթերի համաձայն՝ շվեյցարական Wexler Group-ը օտարերկրյա միջնորդների և կեղծ պայմանագրերի միջոցով թաքցրել է Ուկրաինա ներմուծվող նավթամթերքի ռուսական ծագումը։ Ադրբեջանի հետ կապված Coral Energy Group-ը հանդես է եկել որպես Wexler-ի հիմնական մատակարար՝ արտադրանքը ձեռք բերելով ռուսական «Ռոսնեֆտ» և «ՏԱԻՖ-ՆԿ» արտադրողներից։
Wexler-ը, որն այժմ վերանվանվել է Nexara, առավել վերջերս SOCAR-ի հետ կապված ուղիներով ռուսական ծագման դիզելային վառելիք է ուղղել Ուկրաինա։ 2025 թվականի մայիսին ընկերությունը SOCAR-ի Քուլևիի տերմինալով ներմուծել է ռուսական ծագման ենթադրյալ մոտ 3000 տոննա դիզելային վառելիք։ (Հուլիսին ԵՄ-ը ռուսական նավթի լվացման համար պատժամիջոցներ սահմանեց Քուլևիի նկատմամբ։) 2023 թվականից Wexler-ը նաև Թուրքիայի Մարմարա Էրեյլիսի տերմինալով ներմուծել է իբր հնդկական ծագման դիզելային վառելիք։ (Մի քանի խմբաքանակ արտահանվել է Ուկրաինա՝ SOCAR-ի ռումինական դուստր ընկերության հետ համակարգված։)
Անանուն մնալու պայմանով խոսած ուկրաինացի էներգետիկ փորձագետը ենթադրել է, որ հնդկական ծագման այս խմբաքանակների մի մասը, ամենայն հավանականությամբ, կեղծ վկայագրերով մատակարարված ռուսական դիզելային վառելիք էր։
Ադրբեջանը նաև փրկօղակ է մեկնում Ռուսաստանի ծանր վիճակում հայտնված տնտեսական ցանցերին։ Անցյալ ամիս Ֆրանսիան ԵՄ-ին հորդորեց վերացնել պատժամիջոցները ռուս-ուզբեկ նշանավոր օլիգարխ Ալիշեր Ուսմանովի նկատմամբ՝ դրա դիմաց Բաքվի կողմից երկու ֆրանսիացի քաղաքացիների ազատ արձակման պայմանով։ Այս արտառոց սահմանագծային քաղաքականությունը կարճ ժամանակով քաոսի մատնեց պատժամիջոցների ողջ համակարգը՝ վտանգելով դրա մասնակի փլուզումը։ (Սլովակիան և Կենտրոնական Ասիայի մի քանի պետություններ նույնպես լոբբինգ էին անում Ուսմանովի օգտին։)
Ուսմանովը օլիգարխների մեջ առաջինն է հավասարների շարքում։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի վստահելի մերձավորը՝ նա շահեր ունի Ռուսաստանի տնտեսության ռազմավարական ոլորտներում՝ ներառյալ մետաղագործությունը, հեռահաղորդակցությունը և լրատվամիջոցները։ (Նա նաև ղեկավարում է «Կոմերսանտ»-ը՝ Ռուսաստանի առաջատար գործարար թերթերից մեկը։) Նրա հանումը ցուցակից ձեռնտու է Մոսկվայի մշտապես հարմարվող տնտեսական ցանցերի համար։
Պատանդային դիվանագիտության այս դրվագը բազմաթիվ շահաբաժիններ է խոստանում Բաքվի համար։ Այն արդեն թույլ է տվել Ադրբեջանին ստիպել Փարիզին հնազանդվել, այստեղից էլ Ադրբեջանում Ֆրանսիայի դեսպան Սոֆի Լագուտի եռանդուն մասնակցությունը Նագորնո-Կարաբաղ վերջին շրջայցին։ Ադրբեջանը նաև բարձրացնում է իր ռազմավարական արժեքը Կրեմլի աչքում՝ ճանապարհ բացելով Մոսկվայից, և հնարավոր է՝ հենց Ուսմանովից, ապագա զիջումների համար։
Այդ ընթացքում Ադրբեջանը նաև խարխլում է վերջին ամիսներին զգալիորեն խստացած պատժամիջոցների համակարգը՝ սահմանափակելով պատժամիջոցների տակ գտնվող հում նավթը լվանալու և դրանից շահույթ ստանալու իր կարողությունը։
Այս բարձր ռիսկայնությամբ խաղադրույքը Բաքվի աշխարհաքաղաքական մարտավարության անբաժանելի մասն է՝ ռազմավարական խճճվածությունների մշակում, դրանց օգտագործում հարմար պահերին և զիջումներ քաղելը։ Այն նաև արտացոլում է երկրի հմուտ երկակիությունը՝ Արևմուտքի հետ հարաբերություններ վարել՝ միաժամանակ ծառայելով ավտորիտար դերակատարներին։ Այդ գործելակերպը խթանել է նրա վերածումը տարածաշրջանային խոշոր խաղացողի՝ ի վնաս Հարավային Կովկասի կայունության։
Ինչին ենք հետևում
Պրոքսի ապատեղեկատվություն։ Վերջին տարիներին Ադրբեջանի ապատեղեկատվական համակարգի թե՛ բարդությունը, թե՛ մասշտաբը փոխվել են։ Երկրի ճյուղավորված ազդեցության ցանցերը՝ ակադեմիկոսների, գործարարների և քաղաքական գործիչների կազմով, թույլ են տալիս Բաքվին արագ մշակել, ուժեղացնել և տարածել պատումներ՝ ուղղված հիմնական շահագրգիռ կողմերին։ Այս արշավները հաճախ աղավաղում են Հարավային Կովկասի և Արևելյան Եվրոպայի աշխարհաքաղաքական իրողությունները՝ ձգտելով ազդել քաղաքականություն մշակողների վրա և ձևավորել որոշումների կայացումը Արևմուտքում։
Ադրբեջանը նաև ավելի ու ավելի հաճախ է ներգրավում օտարերկրյա գործընկերների՝ իր կեղծ պատումները հաստատելու և դիվանագիտական ծածկույթ ապահովելու համար։ 2026 թվականի հուլիսին Ուկրաինայի արտաքին հետախուզության ծառայությունը հայտարարեց, որ Ադրբեջանը վերացրել է ռուսական գերակայությունը Հարավային Կովկասում։ Այս համապարփակ աշխարհաքաղաքական պնդումը, թվում է, հիմնականում հենվում է Ուկրաինայում SOCAR-ի օբյեկտի վրա ռուսական հարվածի առթիվ Բաքվի բողոքի վրա։ Գերատեսչությունը նաև վկայակոչել է նախագահ Իլհամ Ալիևի այն առաջարկը, թե Ադրբեջանը կարող է «լիովին փոխարինել Ռուսաստանին» Եվրոպայի նավթի և գազի շուկայում՝ ապշեցուցիչ հեգնանք։
Նույն շաբաթ Ուկրաինայի էներգետիկայի նախարարությունը գովեց Ադրբեջանի կողմից գրեթե 40 տոննա երկաթուղային սարքավորումների մատակարարումը։ Այս առատաձեռնությունը լայնորեն լուսաբանվող հումանիտար օգնության ավելի լայն հոսքի մաս է, որը օգնել է Բաքվին համերաշխություն ցուցաբերել Կիևի հետ։
Ժամկետները ուշագրավ էին։ Լրատվական արշավը մեկնարկեց Եվրոպական միության կողմից Վրաստանի՝ SOCAR-ի հետ կապված Քուլևիի նավթավերամշակման գործարանի նկատմամբ պատժամիջոցներ սահմանելուց ընդամենը մի քանի օր անց՝ ռուսական էներգետիկ եկամուտների դեմ ավելի լայն ճնշման շրջանակում։
Առաջին հայացքից այս տեղեկատվական գործողությունը հաղթանակ էր։ Այն կատարյալ կերպով ծառայեց իր նպատակին՝ պղտորելով աշխարհաքաղաքական ընկալումները և Բաքվին ապահովելով դիվանագիտական հանգստություն։ Այդ ընթացքում Ադրբեջանը նաև Կիևից ստացավ բարձրարժեք պատում՝ ներկայացնելով իրեն որպես Մոսկվայի հակակշիռ, որը կարելի է վերօգտագործել հաջորդ ազդեցության արշավներում։
TRIPP-ի հարթակ։ Տարածաշրջանում մեծ, թեև վաղաժամ աղմուկ է բարձրացել TRIPP միջանցքի տնտեսական հեռանկարների շուրջ։ Վերջին ամիսներին Ադրբեջանը, Հայաստանը և Թրամփի վարչակազմը միջանցքը ներկայացնում են որպես տարածաշրջանային տնտեսական ուղենիշային ծրագիր և ԱՄՆ ներդրումների միջոց։
Ադրբեջանը հատկապես շահագրգռված է, որ TRIPP նախաձեռնությունը տարածաշրջանային բնույթ ստանա։ Ամռանը Բաքուն սիրաշահում էր Կենտրոնական Ասիայի մասնակցությունը՝ միջանցքը ներկայացնելով որպես տարածաշրջանը Եվրոպային կապող դարպաս։ Օգոստոսին Ուզբեկստան կատարած այցի ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրավիրեց երկրներին և ընկերություններին մասնակցել այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» շուրջ միջազգային կոնսորցիումին։
Իր ելույթում Ալիևը նաև նշեց, որ ամերիկյան պաշտոնյաները Բաքվին տեղյակ են պահում Հայաստանի տարածքում շինարարական ծրագրերի մասին։ (Հայ բարձրաստիճան պաշտոնյայի խոսքով՝ երրորդ կողմեր, այդ թվում՝ թուրքական ընկերություններ, պայքարում են ենթակառուցվածքային պայմանագրերի համար։)
Իր կենտրոնասիական դաշնակիցներին ներգրավելով՝ Ադրբեջանը իրականացնում է հեռատես աշխարհաքաղաքական քայլ. այն ձևավորում է շահագրգիռ կողմեր, որոնք շահագրգռված են TRIPP-ի հաջողությամբ, միաժամանակ թաքցնելով դրա հիմքում ընկած աշխարհաքաղաքական նպատակը՝ Հայաստանի հարավային շրջաններում փաստացի հողերի յուրացում։
Թրամփի վարչակազմը նույնպես օգտագործում է TRIPP-ը որպես ավելի լայն տնտեսական ինտեգրման միջոց՝ Կենտրոնական Ասիան և Հարավային Կովկասը կապելով արևմտյան շուկաների հետ։
ՄԱԿ Գլխավոր ասամբլեայի սեպտեմբերյան նստաշրջանի շրջանակներում մասնավոր հատվածի ընկերությունները և տարածաշրջանային ներկայացուցիչները հավաքվեցին Վաշինգտոնի TRIPP հատուկ բանագնաց Կոնստանտին Սոկոլովի հովանու ներքո՝ քննարկելու միջանցքի տնտեսական հեռանկարները։ Հանդիպումը նաև ծառայեց 201 միլիոն դոլար ծավալով Անդրկասպյան ձեռնարկատիրական հիմնադրամի մեկնարկին, որի նպատակը կարևորագույն ենթակառուցվածքների միջոցով տարածաշրջանային կապակցվածության արագացումն է։ (Ներկա էր նաև Թրամփի հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթկոֆը։)
Չնայած TRIPP-ը ներկայացվում է որպես տնտեսական հրաշք և Եվրոպան ու Չինաստանը կապող ձևավորվող «Միջին միջանցքի» առանցքային օղակ, շատ փորձագետներ պնդում են, որ դրա առևտրային ներուժը չափազանցված է։ (Տարիների ջանքերից հետո անգամ հարևան Վրաստանը դեռ զգալի շահույթ չի ստացել Միջին միջանցքի իր հատվածից։)
Բարձր աշխարհաքաղաքական հավակնություններից բացի, ամերիկյան պաշտոնյաների մուտքը Հարավային Կովկաս թվում է, թե պայմանավորված է նաև անձնական ագահության որոշակի չափաբաժնով։ Անդրկասպյան ձեռնարկատիրական հիմնադրամի մեկնարկից հետո Cerberus Capital Management-ը՝ միլիարդատեր, պաշտպանության նախարարի տեղակալ Սթիվ Ֆայնբերգի հիմնադրած ներդրումային ընկերությունը, լռելյայն գրանցեց Cerberus Trans-Caspian Fund անունով դուստր ընկերություն։ (Ֆայնբերգին վաղուց հետապնդում են կոռուպցիայի մեղադրանքները։)
Իսկ ցրված հաղորդագրությունների համաձայն՝ Սոկոլովը, որը Հայաստանում կուտակել է ռազմավարական ընկերությունների պորտֆել, ձգտում է տիրանալ դժվարին վիճակում հայտնված օլիգարխ Գագիկ Ծառուկյանից առգրավված ակտիվներին։
Մինչ միջազգային շահագրգիռ կողմերը համախմբվում են TRIPP-ի շուրջ, միջանցքի շրջանակն ու կառավարման կառուցվածքը մնում են անթափանց՝ առաջացնելով ազգային անվտանգության մտահոգություններ Հայաստանում։ Անցած տարվա ընթացքում Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը պարբերաբար խուսափել է TRIPP-ի վերաբերյալ հարցումներից։ Իսկ վերջերս խորհրդարանական ճեպազրույցի ժամանակ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը չկարողացավ լրացուցիչ մանրամասներ ներկայացնել։
Ինչ գիտենք, այն է, որ TRIPP-ի հայկական հատվածը պատրաստվում է գործել ամերիկյան մեծամասնությամբ կոնսորցիումի ներքո։ Առաջարկվող պայմանավորվածության համաձայն՝ ԱՄՆ կառույցը կվերահսկի համատեղ ձեռնարկության 74 տոկոսը՝ Հայաստանի 26 տոկոսի դիմաց։ Ադրբեջանն, իր հերթին, կպահպանի իր տարածքի ենթակառուցվածքի լիակատար վերահսկողությունը։
Առանձնահատուկ մտահոգություն է առաջացնում այն, թե արդյոք ամերիկյան կամ այլ օտարերկրյա ներդրողների ունեցած բաժնեմասերը ժամանակի ընթացքում կարող են փոխանցվել երրորդ կողմերի, այդ թվում՝ Ադրբեջանի հետ կապված դերակատարների։ (Հաղորդումներով՝ հնարավոր բաժնետեր կարող է դառնալ Ղազախստանը։)
Ընդլայնված մանդատով TRIPP-ը նաև ենթակառուցվածքային բումի հեռանկար է բացում։ Նախնական ծրագրերը նախատեսում են մի քանի միջանցքներ, որոնք կհատեն Հայաստանի հարավային մարզերը՝ տեղավորելով նոր ճանապարհներ, խողովակաշարեր, օպտիկամանրաթելային մալուխներ և էլեկտրահաղորդման գծեր։ Սակայն այս շինարարական եռուզեռը նաև նոր կախվածություններ է ձևավորելու։ Վերջին ամիսներին Բաքուն իրեն առաջարկում է որպես Հայաստանի համար էլեկտրաէներգիայի և գազի այլընտրանքային մատակարար՝ հավանաբար ազդարարելով Ադրբեջանի էներգետիկ ոլորտից կախվածություն ձևավորելու հետաքրքրությունը։
Այս ֆոնին Հայաստանի միջուկային ոլորտը նույնպես վերադարձել է հանրային օրակարգի առաջնագիծ։ Երևանը, ըստ հաղորդումների, դիտարկում է Մեծամորի ծերացող ատոմակայանը փոխարինելու ռուսական առաջարկը։ Սեպտեմբերին Ռուսաստանի պետական «Ռոսատոմ» միջուկային ընկերության գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը այցելեց Երևան և առաջարկեց նոր՝ 1000 մեգավատ հզորությամբ ատոմակայան։ (Վերջին տասնամյակում Ադրբեջանը բազմիցս կոչ է արել փակել Մեծամորը։)
Այս ատոմային առաջարկը հոնքեր է բարձրացրել։ Վերջին երկու տարիներին Հայաստանը Վաշինգտոնի հետ շարունակական երկխոսություն է վարել փոքր մոդուլային ռեակտորների (SMR) տեխնոլոգիա ստանալու շուրջ։ (ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ. Դ. Վենսը փետրվարին Երևան կատարած այցի ժամանակ Փաշինյանի հետ միջուկային համաձայնագիր ստորագրեց։)
Փորձառու դիտորդների համար հնարավոր կտրուկ շրջադարձը անակնկալ չէ։ Երևանը հաճախ ակնարկում է արևմտյան շահագրգիռ կողմերի հետ ռազմավարական երկխոսության մասին՝ առանց քաղաքականության իրական փոփոխությունների։ Այս ցուցադրական ներգրավվածությունը հետևում է ծանոթ սցենարին. ներգրավել արևմտյան գործընկերներին, քաղաքական կապիտալ վաստակել, նրանց ձգձգել և հանկարծակի փոխել ընթացքը։ Այդ ամբողջ ընթացքում հայկական իշխանությունները խուսափել են ռուսական կարմիր գծերից, իսկ հետևողները տեղյակ չեն։
«Գայլ մարտիկի» դիվանագիտություն։ Սեպտեմբերի սկզբին Ադրբեջանի պաշտոնյաները և կառավարամետ մեկնաբանները հարձակվեցին Միացյալ Թագավորության վրա՝ քաղաքական ճնշումների և մարդու իրավունքների մասին մի շարք քննադատական հաղորդումների պատճառով։ Բաքվի Մեդիայի զարգացման գործակալությունը BBC-ի, The Independent-ի և The Guardian-ի հաղորդումները որակեց որպես Ադրբեջանի դեմ նպատակաուղղված տեղեկատվական արշավի մաս։
Ծանրաշարժ այս արձագանքը ծանոթ սցենարի մաս է։ Ստվերային արտաքին գործերի նախարար Հիքմեթ Հաջիևի ղեկավարությամբ Ադրբեջանն ընդունել է «գայլ մարտիկի» դիվանագիտությունը՝ զուգակցելով դիվանագիտական ճնշումը ընկալվող արտաքին հակառակորդների դեմ համակարգված մեդիա արշավների հետ։ Ֆրանսիան կրել է այդ ջանքերի հիմնական հարվածը։ Վերջին տարիներին Բաքուն կապեր է մշակել Կորսիկայի, Ֆրանսիական Պոլինեզիայի և Նոր Կալեդոնիայի անկախության շարժումների հետ՝ այսպես կոչված Բաքվի նախաձեռնության խմբի միջոցով, որը հակագաղութատիրական պատումներ առաջ մղող հարթակ է։ Վերջին հռետորաբանությունը ենթադրում է, որ Լոնդոնը հիմա կարող է հայտնվել Բաքվի թիրախում։
Ուշագրավ հարձակում կատարեց ադրբեջանցի վերլուծաբան Ֆարհադ Մամեդովը՝ Հարավային Կովկասի հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենը, որը Բաքվի արտաքին քաղաքական էկոհամակարգի մշտական դեմքերից է։ Սոցիալական ցանցում հրապարակված գրառման մեջ Մամեդովը ենթադրեց, որ Բաքվի նախաձեռնության խումբը կարող է իր ուշադրությունը դարձնել Միացյալ Թագավորության վրա՝ հեգնանքով հիշատակելով «Բրիտանիայի կողմից օկուպացված Մալվինյան կղզիներից արգենտինացի փախստականների իրավունքները»։ Նա շարունակեց մեղադրել Բրիտանիային կղզիները օկուպացնելու և վերանվանելու մեջ՝ նախքան հայտարարելը, որ «ձախ-լիբերալ ժանտախտը» բրիտանացիների ուղեղները փոխարինել է «ռետինով»։
(Արգենտինայի կրակոտ նախագահ Խավիեր Միլեյը վերջերս սրել է Ֆոլկլենդյան կղզիների վեճը՝ վարկանիշների անկման ֆոնին։)
Մամեդովի դերը առանձնապես ուշագրավ է հաշվի առնելով նրա դերը հայ-ադրբեջանական կարգավորման ուղում։ Նա Ադրբեջանի համակարգողն է այսպես կոչված «Խաղաղության կամրջի» նախաձեռնության, որը հայ գործընկերների հետ կազմակերպել է «քաղաքացիական հասարակության» մի շարք հանդիպումներ։ Նախաձեռնությունը սերտորեն կապված է Հաջիևի հետ, ում մասնակիցները հանդիպել են 2025 թվականի նոյեմբերին և 2026 թվականի ապրիլին Բաքու կատարած այցերի ժամանակ։
